Sıkça Sorulan Sorular

Merak ettiğiniz sorular ve yanıtları

Pesekinovarus Nedir?

Pes ekinovarus her yıl dünya çapında yaklaşık 150.000 – 200.000 bebekte görülen bir ayak deformitesidir.  Ayak bileği normal pozisyona zor gelir, ayak sırtı öne doğru ve parmaklar içe basar pozisyondadır. Pes ekinovarus  cenin anne karnında şekillenirken ayaktaki kas, bağ ve kemiklerin anormal gelişmesinden oluşur.

Uzmanlar tam olarak sebebini belirleyememiş olsalar da, çevresel ve genetik faktörlerin her ikisinin de rol oynadığını düşünmektedirler. Genetik araştırmalar bir kaç genin değişimini bulmuşlar ancak ne koşulda ve hangi kombinasyonda değişimin gerçekleştiğini belirleyememişlerdir.

Pes Ekinovarus yüzyıllardır manipülasyonlar, bandajlar, çelik cihaz ve alçılarla tedavi edilmektedir. Topuk – bağ tenotomisi uygulaması 19. yüzyıl ortalarında başlamış; kapsamlı bağ gevşetme ameliyatı ise son 50 yıldır moda olmuştur. Ancak 1940lı yıllarda Dr. Ignacio Ponseti’nin geliştirmiş olduğu nazik manipülasyon ve alçılama metodu Ponseti Yöntemi, tüm dünyada etkinliğini kanıtlamış en başarılı yöntemdir.

Tedavi Uygulamaları

AFO ile Ponseti Onaylı ortez farkı, biz ailelerin anlayacağı şekilde şöyle özetlenebilir : Ortası demirli ortez çocuğun her iki ayağını birden hareket ettirmek zorunda bırakır. Ortadaki demir engellediği için tek ayağını hareket ettiremeyen çocuk, mecburen iki ayağını birden yukarı kaldırır ve ileri doğru tekmeleme hareketi yapar sürekli olarak. Bu hareket sayesinde hem bilek ve bacak kasları güçlenir, hem de aşil tendonu esnek kalır. AFO ayağı alçı gibi sabit tuttuğu için, bunu yaptıramaz. Herkesin bildiği gibi alçı, ayağı düzeltmek için yapılır, düzelmeyi korumak için ayaklar aylarca daha alçıya alınmaz. Çünkü alçı içinde hareketsiz kalan kaslar zayıflar, güçlenmez. Bu nedenle Ponseti Yöntemi, alçılama ve aşilotomi sonrasında, tek ya da çift ayağın pes ekinovaruslu olmasından bağımsız olarak, AFO kullanımını önermez.

Çocuğunuz 4-5 yaşına gelene kadar Ponseti onaylı ortezlerin kullanılması gerekir. Tedavi ilk başladığında 2 – 3 yıl içinde bırakılıyordu ancak yüksek nüks oranları nedeniyle bu süre 4-5 yıla çıkarılmıştır.

Pes ekinovaruslu çocuklarda nüksler, 6 yaşa kadar görülebilir.

Ponseti ortezi giydirilmemesi ya da düzensiz/yanlış kullanımı durumunda nüks oranları aşağıdaki gibidir:

İlk yıl %90

İkinci yıl %70-80

Üçüncü yıl %30-40 percent,

Dördüncü yıl %10-15 percent

Devam eden yıllar yaklaşık %6.

Ortezleme tedavi programının olmazsa olmaz bir parçasıdır ve nüksleri önlemede çok etkilidir.

Nüks başlayan ayakta ilk önce esneklik azalır, sonra ayak şekli değişmeye başlar. Bu nedenle esneklik kontrolü çok önemli. Esnekliğin azalıp azalmadığını anlayabilmeniz için de her gün kontrol etmenizi öneririm. Doktorunuz çocuğunuzun ayağını muayene ederken yaptığı gibi, ayağını yukarı, aşağı, sağa ve sola döndürerek bu kontrolü sağlayabilirsiniz.

Dünyada Ponseti Yöntemi’ nin yaygınlaşmasına rağmen nüksler hala görülmektedir. Nükslerin tedavisi konusunda da doktorlar arasında fikir birliği bulunmamaktadır. Kimileri önemsemezken, kimileri de kapsamlı açık ameliyatlarla çözüm aramaktadır. Bu nedenle nükslerin sebeplerini bulmak, nüksleri önlemek ve Ponseti Yöntemi’nden ayrılmadan nükslerin tedavisi gereklilik haline gelmiştir.

Fizyoterapi

Doktorunuzun size özellikle gösterdiği bir masaj şekli varsa onu uygulayın. Ancak yoksa ve dilerseniz, tedavi öncesi ya da alçılama sonrası, orteze ara verilen dönemde basit germe ve esnetme çalışmaları yapabilirsiniz. PEVli ayak içe ve aşağıya dönük olduğu için amaç ayağı yukarı ve dışa doğru esnetmek olmalıdır.

Öncelikle bebeğinizi sırt üstü yatırın. Dizleri serbest olmalı, katı değil. Bir elinizle dizin üstünden tutup bacağı sabitleyin, diğer elinizin baş ve işaret parmağıyla da yumuşakça kavrayın. Ayağı nazikçe dışa çevirip, yukarı doğru esnetin ve 5 saniye bekleyin. Sonra da ayağı uzatın. Bu hareketi doktorunuzun söylediği kadar tekrarlayın. Esnemeler bittikten sonra bacağın ve ayağın dış kısmını, kasları ve sinirleri uyarmak için okşayın ya da gıdıklayın.

Videoyu paylaşan Doç.Dr. Yalkın Çamurcu’ ya teşekkürlerimle.

Doktorunuz ya da fizyoterapistinizin önerdiği özel egzersizler konusunda değil ama genel, tüm çocuklar için faydalı, bizim çocuklarımız için daha iyi olan basit egzersizler/oyunlar aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

  • Deve Cüce Oyunu – çömelip kalkmayı teşvik eder
  • Ayı yürüyüşü
  • Ördek yürüyüşü

Ayı yürüyüşü

Ördek Yürüyüşü

Spora başlamak için yönergeleri anlayıp yerine getirecek olgunluğa erişmeli çocuklar. Bu da genelde 3,5-4 yaş civarında oluyor en erken. Öncesinde oyunlarla harekete teşvik edebilirsiniz.

Çocuğunuzu mutlu eden sporu. 🙂

Spora meyilli bir çocuğunuz yoksa teşvik için cimnastik, yüzme, atletizm gibi sakatlanma riski düşük ve küçük yaşta başlanabilecek sporlara başlatabilirsiniz.  Önemli olan çocuğunuzun sevdiği sporu yapmasıdır. Ancak ayak durumunu ve gelişimini de gözlemlemeniz gerekir bu aktiviteler esnasında. Şunu da unutmamak lazım, her sağlıklı birey gibi bizim çocuklarımızın da spor yapması kesin ihtiyaçtır. Özellikle çocuğunuza uygun bir spor seçmek istiyorsanız da ortopedist ve/veya fizyoterapistinize danışabilirsiniz.

Soru Sor

Farklı bir soru iletmek ister misiniz?